Związek Artystów Scen Polskich
Związek Artystów Scen Polskich jest stowarzyszeniem grupującym artystów teatru, estrady, radia, telewizji, dubbingu i filmu.
Powstał w 1918 jako organizacja jednocząca aktorów z trzech zaborów. Pierwszym prezesem został Józef Śliwicki. Statut związku podpisali między innymi tak wybitni aktorzy jak: Stefan Jaracz, Juliusz Osterwa i Aleksander Zelwerowicz.
W dwudziestoleciu międzywojennym stał się jedną z najprężniejszych organizacji zawodowych w Polsce. Dzięki wprowadzonemu przez ZASP tzw. przymusowi organizacyjnemu, teatry musiały zatrudniać wyłącznie jego członków. Doprowadził on również do podpisania kontraktu, który gwarantował aktorom wysokość minimalnej gaży przez cały sezon. W 1921 związek wybudował Dom Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie. W 1926 stał się członkiem International Federation of Actors, międzynarodowej organizacji, która skupia związki zawodowe aktorów na świecie. W 1932 doprowadził do powstania pierwszej nowoczesnej szkoły teatralnej w Polsce - Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej.
W czasie wojny ZASP stał się organizacją konspiracyjną. W 1940 wydał zakaz udziału w imprezach artystycznych organizowanych przez Niemców. Zakazu przestrzegała większość środowiska aktorskiego.
W 1950 ZASP został rozwiązany, a w jego miejsce powstało Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru i Filmu (SPATiF). W 1952 zmieniono nazwę związku na SPATiF-ZASP. W 1981 powrócono do przedwojennej nazwy. W 1982 ZASP został przez władze rozwiązany, a w jego miejsce powstał "nowy" ZASP, do którego wstąpiła ok. 1/5 artystów z rozwiązanego związku. W 1989 doszło do zjednoczenia związku.
Decyzją Ministra Kultury 1 lutego 1995 wydano stowarzyszeniu zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi reżyserów teatralnych i scenografów teatralnych na następujących polach eksploatacji:[1] utrwalanie, zwielokrotnianie jakąkolwiek techniką, wprowadzanie do obrotu, użyczanie, najem, publiczne wykonanie, wyświetlanie, odtwarzanie, nadawanie, reemitowanie, publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
Zezwolenie obejmuje również zarządzanie prawami pokrewnymi artystów wykonawców: aktorów, solistów, śpiewaków, tancerzy (wraz z prawem do pobierania wynagrodzenia) na polach eksploatacji: utrwalanie, zwielokrotnianie jakąkolwiek techniką, wprowadzanie do obrotu, użyczanie, najem, nadawanie, reemitowanie, odtwarzanie, publiczne udostępnienie utrwalenia artystycznego w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.
Stowarzyszenie również pobiera wynagrodzenia z tytułu wyświetlenia utworu audiowizualnego w kinach, najmu egzemplarzy utworów audiowizualnych i ich publicznego odtwarzania i nadawania utworu audiowizualnego w telewizji lub poprzez inne środki publicznego udostępniania utworów.
Nieprawidłowości z inwestowaniem pieniędzy pochodzącymi z nieodebranych tantiem spowodowały skandal (2002), który doprowadził do wystąpienia ze związku wielu artystów. Część z nich utworzyło konkurencyjną organizację: Stowarzyszenie Artystów Filmu i Telewizji.
[edytuj] Prezesi ZASP
- 1919 - 1920 - Józef Śliwicki
- 1920 - 1921 - Józef Kotarbiński
- 1921 - 1924 - Józef Śliwicki
- 1924 - 1926 - Tadeusz Mazurkiewicz
- 1926 - 1929 - Józef Śliwicki
- 1929 - 1930 - Jerzy Bojanowski
- 1930 - 1932 - Ignacy Dygas
- 1932 - 1933 - Robert Boelke
- 1933 - 1944 - Józef Śliwicki
- 1945 - 1948 - Dobiesław Damięcki
- 1948 - 1949 - Feliks Chmurkowski
- 1950 - 1954 - Leon Schiller
- 1954 - 1955 - Marian Wyrzykowski p.o.
- 1955 - 1957 - Wojciech Brydziński
- 1957 - 1959 - Marian Wyrzykowski
- 1959 - 1961 - Henryk Szletyński
- 1961 - 1963 - Jan Kreczmar
- 1963 - 1965 - Henryk Szletyński
- 1965 - 1970 - Władysław Krasnowiecki
- 1970 - 1981 - Gustaw Holoubek
- 1981 - 1982 - Andrzej Szczepkowski
- 1983 - 1985 - Henryk Szletyński
- 1985 - 1988 - Tadeusz Jastrzębowski
- 1988 - 1989 - Kazimierz Dejmek
- 1989 - 1996 - Andrzej Łapicki
- 1996 - 2002 - Kazimierz Kaczor
- 2002 - 2005 - Olgierd Łukaszewicz
- 2005 - 2006 - Ignacy Gogolewski
- 2006 - 2010 - Krzysztof Kumor
- od 2010 - Joanna Szczepkowska[2]
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona Związku Artystów Scen Polskich
- Związek Artystów Scen Polskich w Krajowym Rejestrze Sądowym
Przypisy
- ↑ Obwieszczenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie ogłoszenia decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o udzieleniu i o cofnięciu zezwolenia na podjęcie działalności organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi M.P. z 2009 r. Nr 21, poz. 270
- ↑ wp.pl: Szczepkowska została nowym prezesem ZASP-u. [dostęp 2010-04-02].